Unutulmaz Manzaralarda İnsan: Uzay

Hazırlayanlar: Özge Yağmur, Batu Anadolu

İnsanın doğuştan gelen keşfetme arzusunun sınırsıza ulaştığı alanlardan biridir uzay. Sonsuz gezegenler ve galaksiler evreninin sakladığı binlerce sır, insanın kafasını kurcalar. Bilinmeyene doğru yapılan yolculuklar kimi zaman sadece bireysel arzuları kimi zamansa insanlık adına çıkılmış destansı hikayeleri konu edinir. Uzay içerisinde insan, kendisini hiç olmadığı kadar özgür ama bir o kadar da yalnız hisseder. Sinema ise bir yüzyılı aşkın süre boyunca insanı uzayda resmederken bu çelişkili duyguları kusursuz biçimde görselleştirme hevesindedir.

Le Voyage Dans La Lune (1902)

Yönetmen: Georges Méliés / Görüntü Yönetmeni: Théophile Michault ve Lucien Tainguy

Dönemin iki popüler romanı Ay’a Seyahat (Jules Verne) ve Ay’daki İlk İnsanlar (H. G. Wells)’dan esinlenerek yaratılan dünyada Méliès, yenilikçi bir hamleyle animasyon ve özel efekt üreterek sinema tarihinin ilk bilimkurgu filmi kabul edilen meşhur filmini bizlere miras bıraktı.

Frau im Mond (1929)

 Yönetmen: Fritz Lang / Görüntü Yönetmeni: Curt Courant

Metropolis ile bilimkurguyu “emekle” yoğuran Lang’in bu filminin büyük dertleri olmasa da hava, su ve altının bulunduğu bir mekan olarak Ay, unutulmaz görüntülere sahne olur. 

2001: A Space Odyssey (1968)

 Yönetmen: Stanley Kubrick / Görüntü Yönetmeni: Geoffrey Unsworth

Çok az sayıda diyalog-sekans kullanarak insan evrimi, yapay zeka, teknoloji gibi tematik unsurları odağına alan Kubrick’in başyapıtı, bilimkurgu filmlerinin en etkileyici uzay tasvirlerindendir.

Silent Running (1972)

 Yönetmen: Douglas Trumbull / Görüntü Yönetmeni: Charles F. Wheeler

1960’ların kitle hareketlerinden feyz alan bu ekolojik bilimkurgu, bildiğimiz mekanik uzay tasvirlerinin aksine uzayın ortasında daha dünyevi bir mekan sunar. 

Solaris (1972)

 Yönetmen: Andrei Tarkovsky / Görüntü Yönetmeni: Vadim Yusov

Duygusal krizler nedeniyle başarısızlığa uğrayan bir uzay deneyini konu alan film, Tarkovski gibi efsane bir yönetmenin ellerinde elbette unutamayacağımız bir görsel şölene dönüşüyor.

Star Wars (1977)

 Yönetmen: George Lucas / Görüntü Yönetmeni: Gilbert Taylor

Diğer bilim-kurgu filmleri ve fantastik filmlerde kullanılan şık, gösterişli ve fütüristik gelecek kavramının aksine “kirli” bir portre çizen George Lucas’ın evreni seriyi popüler kültürün fenomeni olmaktan çok daha ötesine, bir yaşam biçimine çeviriyor.

Alien (1979)

Yönetmen: Ridley Scott / Görüntü Yönetmeni: Derek Vanlint

Devam filminin aksine “tek yaratık-tek insan” mücadelesi üzerinden unutulmaz bir bilimkurgu-korku deneyimi yaşatan Alien, zaten bu çabasını sıklıkla geniş mekanlarda savunmasız kalan insan figürleri aracılığıyla tekrarlar.

Dune (1984)

Yönetmen: David Lynch / Görüntü Yönetmeni: Freddie Francis

David Lynch’in belki de en nefret ettiği filmi olan Dune, kum dünyasını mekan alarak unutulmaz manzalarar yaratan Freddie Francis sayesinde belki de daha kötü bir film olarak anılmaktan kurtulmuştur.

Total Recall (1990)

Yönetmen: Paul Verhoeven / Görüntü Yönetmeni: Jost Vacano

Arnold Schwarzenegger’in kaslarından daha fazlasını vaat eden ve sırtını Philip K. Dick gibi bir dahiye dayayan Total Recall, Mars gezegeninin bir tatil yöresine dönüştüğü gelecek temasıyla kızıl gezegenin tüm etkileyiciliğini yansıtmayı başarır.

Apollo 13 (1995)

Yönetmen: Ron Howard / Görüntü Yönetmeni: Dean Cundey

Amerika’nın aya seyahatlerinden birini neredeyse birebir kurgulayarak Ay’ın yörüngesinde gerilim dolu enfes bir yolculuğa çıkaran filmde, Tom Hanks ve Kevin Bacon’ın performansları kadar etkileyici sinematografiyle kendinizi kaybedebilirsiniz.

Event Horizon (1997)

 Yönetmen: Paul W.S. Anderson / Görüntü Yönetmeni: Adrian Biddle

Solaris’in felsefesi çıkarılmış ve korku dozu artırılmış bir versiyonu olarak ele alabileceğimiz Event Horizon, kör göze parmak göstergebilimsel planlarına karşın yine de ele yüzü düzgün bir gerilim filmi olarak anılmayı hak ediyor.

Sunshine (2007)

 Yönetmen: Danny Boyle / Görüntü Yönetmeni: Alwin H. Kuchler

Danny Boyle’un “Oscar almaya bir kala” çektiği bu bilimkurgu, tüm bilimsel eleştirilere rağmen güneşin hem hayatımızdaki önemini hem de yok edici gücünü yansıtan karelerle süslüdür.

Moon (2009)

 Yönetmen: Duncan Jones / Görüntü Yönetmeni: Gary Shaw

“Evinizden 250,000 mil uzaktaysanız yüzleşeceğiniz en zor şey kendinizsiniz…” gibi iddialı bir cümleyle piyasaya sürülen film, felsefî derinliği olan bir bakış açısıyla da kendi kulvarında dikkat çekiyor.

Gravity (2013)

 Yönetmen: Alfonso Cuaron / Görüntü Yönetmeni: Emmanuel Lubezki

Bir uzay gemisinin hasar görmesi sonucu iki astronotun hayatta kalma mücadelesine odaklanan filmde uzay boşluğunun alabildiğince sadelik akan güzelliğinde atmosferin greenbox tekniğiyle yaratılmasını yok sayarak yolculuk edebilirsiniz.

Interstellar (2014)

 Yönetmen: Christopher Nolan/ Görüntü Yönetmeni: Hoyte van Hoytema

Christopher Nolan’ın son filmi tartışmalara sebep olup seyircisini ikiye bölse de bilimkurgu filmlerine saygı duruşu olarak niteleyebileceğimiz Interstellar, yaratılan uzay tasviriyle akıllarda yer edindi bile.

Bonus: Destination Moon (1950)

Yönetmen: Irving Pichel / Görüntü Yönetmeni: Lionel Lindon

Uzayda geçen filmleri anarken 1950’leri boş geçmek olmaz. Abartılı oyunculukları, göze batan set tasarımları ve sınır tanımayan senaryosu ile Destination Moon, sinefiller tarafından boş geçilmemesi gereken bir kült film.