Türkiye’deki Direniş Ruhunu Yansıtan 15 Video
Gezi direnişinden Kazova’ya, Tekel grevindenden yolsuzluk eylemlerine kadar Türkiye’nin yakın geçmişinde yaşanan olayları anlatan videolar, dünyanın tamamında olduğu gibi Türkiye’de de aktivizmin biçiminin değiştiğini kanıtlıyor.
Video aktivizmi yeni bir kavram ve dijital aktivizmin bir kolu. Aktivist kimliğini görüntü kaydetmekte kullananlar için dünyanın her yanında kullanılmaya başlandı. Video aktivistleri yaşananları kayıt altında tutarak hem alanın güvenliğini sağlıyor, hem de ilerleyen zamanlarda hukuki işlem başlatılabilmesi için görüntü belgeliyorlar. Bu sayede bir taraftan da sokakta olup bitenden bütün kamuoyunu haberdar etmeye de vesile oluyorlar.
Her ne kadar esas amacımız video aktivizminden bahsetmek olsa da, konsepti bir nebze daha geniş tuttuk. Yalnızca sokaklarda aktivistlerce çekilmiş videolara değil, sokağı internete taşıyan animasyonlara da yer verdik. Sokaktan görüntüleri içermese de, aktivizm namına kaygılar içerisinde olan videolar arasından beğendiklerimizi de konsepte yedirmiş bulunduk.
Türkiye’deki Direniş Ruhunu Yansıtan 15 Video
Gezi Yazı: Başkaldırının 140 vuruşu
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”69093458″]
İlk videomuz Hahtv adlı kullanıcı tarafından yüklenmiş. Gezi direnişini, direniş sırasında atılan Tweet’ler, alandan çekilmiş görüntüler, Akp mitinglerinden görüntüler ve Recep Tayyip Erdoğan’ın konuşmaları vesilesiyle anlatıyor. Videonun ortalarında, insanların medyanın toplumsal olaylara yaklaşımını fark edttiğini, yıllardır kürt meselesini o medyadan takip ettikleri için hayıflandıklarını anımsayıp, iki yılda bunun unutulmasına şaşıyorsunuz. Başarılı bir kurguya sahip olan video, gezi direnişini en iyi özetleyen videolardan.
Genel Direniş – Tekel 2010
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”9158253″]
Berbatullaz‘ın yüklediği video Tekel direnişi hakkında. Direniş sırasında işçilerden birinin yaptığı bir konuşmanın ses efekleri ve görsel efektlerle montajlanmış hali. Bir dakika civarında olan bu kısacık video, sıradan bir çekimin bile doğru ellerde harika bir videoya dönüşebildiğinin kanıtı niteliğinde.
İyi Ki Doğdun Gezi
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”128697216″]
İnfografik tarafından Gezi direnişinin ikinci yıl dönümünde hazırlanmış olan video gerçekten de bir infografik tadında. Gezi’nin isimsiz kahramanlarının karikatürize edilmiş hallerini gördüğümüz bu şirin video kısa ama anlamlı.
Dünya Emekçi Kadınlar Günü. 12. Feminist Gece Yürüyüşü
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”88631049″]
T24 için hazırlanmış ve Fatih Pınar tarafından yüklenmiş bu video, gerçekten de bir video aktivizmi örneği, keza kameraman gerçekten alanda bulunup da görüntüleri çekmiş vaziyette ve bir medya aracı kanalıyla da yaygınlaştırıyor. Genellikle video aktivizmi, eylem alanındaki şiddeti ve insan hakları ihlallerini kayıt altında tutarken bu video 8 Mart Gece Yürüyüşü’nde çekildiği için bir hayli eğlenceli.
Tayyip’in Yeni Türkiyesi
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”90230052″]
Biraz ajite ve komplo teorileri ile dolu olan, harekete geç adlı kullanıcı tarafından yüklenmiş bu videoyu Back To The Future amblemine istinaden bu listeye ekledik desek, çok da yalan olmaz. Zaten video eski olduğundan anlatılanlar geçmiş tarihte kalıyor, ama eski olmasa bile bu varsayımların gerçekleşebilmesinin sosyopolitik dayanakları zaten mevcut değildi. Yine de geçmiş görüntülerle geleceğe dair distopik bir senaryo öne sürerek, insanları sandığa gitmeye teşvik etmek amacıyla yapılan kurguyu taktir ediyoruz.
Nefes Al
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”68852007″]
İktidar ve medya ilişkisi üzerinden Gezi’ye giden yolu anlatan, televizyon yayınları ve gerçekleşen olaylar arasında paralellik kuran video, Süleyman Demirel isimli kullanıcı tarafından yüklenmiş. Ekranın ortasında duran televizyon, arkasında yer alan görüntüler ve sık sık karşımıza çıkan duman efektleri videonun üzerimizde yarattığı etkiyi bir hayli güçlendiriyor.
Somayı Unutmayacağız
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”126490241″]
Soma katliamının ardından hazırlanmış, saygı duruşu niteliğindeki bu kısa video, 1 Mayıs öncesinde Türk Metal İş Sendikası tarafından yüklenmiş Daha çok bir spot tadındaki video, ölen işçilerin her birinin isimlerini bir kez daha anımsamamız, onları ölümsüz kılmak için hazırlanmış.
Camdan Bilyeler, Kurşundan Mermilere Karşı
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”126790398″]
Kazım Kızıl‘ın yüklediği bu video, gerçekten de bir video aktivistinin hayatından kareler içeriyor. Okmeydanında polis müdahalesi sırasında filme alınmış olan görüntüler, mahallenin gençlerinin direnişini ortaya koyuyor. Bir tarafı şirin göstermek gibi bir kaygısı olmadığından sapanlar, molotof kokteylerine de yer veren görüntü, polis şiddetini, özellikle videonun son kısımlarına doğru, olduğu haliyle sergiliyor.
Breathing In Gezi Park
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”67386274″]
Begüm isimli kullanıcının yüklediği bu şeker mi şeker video, aslında çok da bir şeye ihtiyacımız olmadan, hazırlanacak basit bir videoyla direniş ruhunu canlı tutabileceğimizin kanıtı.
“Bahar her zaman geri gelir, biz olsak da, olmasak da.”
Gazi to Gezi
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”96920692″]
Arka fonda bir şiir eşliğinde bizi Gazi’den Gezi’ye, barikatlardan parktaki dayanışmaya taşıyan bu kısa belgesel, Ross Domoney isimli kullanıcı tarafından hazırlanmış. Aynı kullanıcının hesabından polis şiddetine karşı direnen insanlara dair başka videolar da var. Yukarıda sadece fragmanını paylaştığımız belgesele
Ceylan Ertem – Ayağının Altı Çamur, Bu Toprak Senin
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”23226207″]
Ceylan Ertem‘in hesabından yüklenmiş bu video aktivizmde yaratıcılığın sınırının olmadığının, hatta doğru ellerde yaratma eyleminin kendisinin bizzat bir aktivizme dönüşebileceğinin kanıtı. 1 Mayıs 2011’den görüntüler içeren akustik performans, bize kısa süreliğine de olsa polis saldırısına uğramadan meydanlara çıkabildiğimiz 1 Mayıs’ları anımsatıp, hepten hüzünlendiriyor.
Başbakan İn Hadi
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”86082922″]
Can Kazaz ve Koff Animation ortak çalışması Başbakan In Hadi, protest çalışmalar arasında favorilerimizden ve fevkalade de akılda kalıcı. Erdoğan’ın başbakan olduğu zamanlarda yaptığı konuşmaların başarılı bir montajından ve çok keyifli animasyonlardan oluşan bu video, bu listede yer verdiğimiz en eğlenceli çalışma olsa gerek.
Akrep ile Köpek
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”14143803″]
EHP için Çiğdem Danışmaz tarafından hazırlanmış ve Yaratıcı Direniş Televizyonu hesabından yüklenmiş olan bu video, sıkıntılı seksist göndermeler içeriyor olsa da, basit imkanlarla güzel bir animasyon yapılabileceğini de sergiliyor olması bakımından değerli gördüğümüz için bu listeye dahil oldu.
Kazova İşçileri Dayanışmaya Çağırıyor
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”75167798″]
Hakları gasp edilen Kazova işçilerinin direnişini anlatan bu video, Utopictures tarafından yüklenmiş. Kazova Direnişi’nin kazanımla sonuçlandığında işçilerin fabrika sahibi olmuş ve daha sonra da Şişli’de Diren Kazova diye bir mağaza ve kültür merkezi açmışlardı. Bu video da o mağazanın açılış çağrısı aynı zamanda. Sıradan bir duyuru yerine, emeğin kendisini sergileyerek bir çağrı yapmak gerçekten de şahane bir fikir.
Kamp Armen’de Bir Gün
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”127399729″]
Yine Utopictures tarafından yüklenmiş bu video, hem Kamp Armen’in iç ve dış cepheden detaylı görüntülerle hem arka fonundaki Ermenice türkülerle bu kültürün kaybolmaya yüz tutmuş, daha doğrusu yok edilmeye çalışılan bir parçasını kayıt altına alıyor. Bu kadar kısa zamanda hem Kamp Armen’in terkedilmişliğini, hem de orayı korumak için var olan dayanışmayı aynı anda sergilemeyibecermesi de oldukça başarılı.
Bonus: Direnişin Kamerası
[vimeo width=”650″ height=”350″ video_id=”37620189″]
Bu 15 videonun yanına, bir de video aktivizminin ne olduğunu anlatan bir video eklemek istedik. !f İstanbul’un 2012’de “Direnişin Kamerası” ismiyle düzenlediği video aktivizmi konulu film gösterimi ve söyleşiden kesitler içeren bu video, video aktivizmi konusunda bir nebze daha fikir sahibi olmanıza yardımcı olabilir. Sonlara doğru konuk olarak konuşan Suriyeli video aktivist Omar’ın konuşması özellikle bir hayli vurucu.
Özetle şunu belirtelim, montaj yetilerine, basın kartına veya maddi imkanlara gereksinim duymaksızın, cebinde fotoğraf veya video kaydedebilen bir aygıt bulunan ve o an alanda olan herkes video aktivisti olabilir. Ne zaman ki olağanüstü bir duruma denk gelseniz, görüntü almanız (kendi güvenliğinizi gözetmek suretiyle tabii) o an oradaki kişilerin hayatını kurtarabilir veya ilerleyen zamanlarda o insanların hukuk mücadelesine yardımcı olacak görüntüleri kaydedebilirsiniz. Amerika’da polisler üzerlerinde kameralar taşımaya başlayınca polis şiddetinde ciddi azalmalar yaşandı. Bu durum yalnızca Amerika’daki polislerin hukuki bir yaptırıma uğrayacaklarını bilmeleriyle alakalı değil, insanlar psikolojik olarak kameraya çekilirken kendilerini baskı altında hissedip otokontrolü devreye sokuyorlar. Kısacası şiddet gördüğünüz her durumda onu kayıt altına alarak yapıcı bir biçimde şiddeti azaltabilirsiniz.
Hazan Özturan
231 yazı · Galatasaray Üniversitesi'nde 7 yıl boyunca felsefe okudu. Şu sıralar toplumsal cinsiyet alanındaki yüksek lisansı gereği sinemanın doğduğu şehirde, Paris'te yaşıyor.
Yazarın diğer yazılarını gör →