İnanılmaz Düşük Bütçelerle Çekilmiş 10 Muhteşem Film

Büyük yönetmenlerin ilk filmlerinden, gişe rekorları kıran yapımlara kadar; inanılmaz düşük bütçelerle çekilmiş 10 muhteşem filmi sizler için derledik.

Bugün beyazperdede izlediğimiz çoğu film; yönetmeni, oyuncu kadrosu ve konusu gibi özelliklerinin yanı sıra filmin çekilmesi için ayrılan dev bütçeler ile de adından söz ettiriyor. Dudak uçuklatan paralarla bir araya getirilen yapımların vizyona girmesiyle gişede elde ettiği başarının değerlendirilmesinden, bütçesine rağmen yarattığı hayal kırıklıklarının gün yüzüne çıkmasına kadar pek çok detayıyla gündemi meşgul eden bu konu şüphesiz hep sinema tarihinin bir parçası olacak.

Dev bütçeleriyle dikkatleri üzerine toplayan filmler olduğu gibi, düşük bütçeler ile hazırlanarak sinemanın “paradan ibaret olmadığını” kanıtlayan yapımlar da mevcut. Teknolojinin de gelişmesi ile birlikte sinema dünyasının kapılarının yeni sinemacılara hiç olmadığı kadar açık olduğunu söyleyebiliriz. Yeterli kaynaklara sahip olamasalar bile bir kamera ve birkaç arkadaş ile yüzbinlerce dolarlık yapımlara taş çıkartan yeni yönetmenler ve iyi bir film için çok paraya ihtiyaç duymayan deneyimli sinemacılar, yoktan harikalar yaratan bu yapımların gizli kahramanları olarak beyazperdede yer almaya devam ediyorlar. $150.000’dan başlayıp $218’a kadar inen bütçeler ile çekilen 10 muhteşem filmi sizler için sıraladık.

Hazırlayanlar: Elif Güngör & Emre Serbes

İnanılmaz Düşük Bütçelerle Çekilmiş 10 Muhteşem Film

Another Earth (2011)

Bütçe: $150.000

Gişe: $1.800.000

Bilim-kurgu, ortaya çıkışından beri bütçeyle anılan bir tür. Bütçenin bir bilim-kurgu filmine sağlayabilecekleri yadsınamaz tabii ki, fakat iyi bir bilim-kurgu filmi için önşart iyi bir hayal gücüdür. Bunu yakın zamanda bizlere hatırlatan filmlerden biri de Another Earth. Britt Marling ve Mike Cahill’in birlikte ortaya çıkardıkları bilim-kurgu filmi, “Earth 2” adı verilen Dünya’nın replikası bir gezegenin güneş sistemi içerisinde ortaya çıkmasını ve genç bir öğrenci ile başarılı bir bestekarın bu olay sonucu kesişen hayatlarını konu alıyordu.

Filmin sadece konusuna bakarak bütçesinin milyonlar ettiğini düşünebiliriz. Fakat Another Earth toplamda $150.000’e kotarılmış bir bilim-kurgu filmi. Bütçenin düşük tutulması için film ekibi bir hayli uğraşmak zorunda kalmış. Filmin iç mekan çekimleri genelde Mike Cahill ya da Britt Marling’in tanıdıklarının evlerinde yapılmış. Filmin başrollerinden Rhoda’nın hapisten çıkış sahnesi için Britt Marling’in kendisini yoga antrenörü olarak tanıtması bile gerekmiş. Tüm bu çabaların sonucu ortaya çıkan film ise 2000’li yılların en kayda değer bilim-kurgu yapıtlarından biri.

Once (2007)

Bütçe: $150.000

Gişe: $20.700.000

2006 yılına damga vuran filmlerden biri olan Once’ı John Carney yazıp yönetiyor. Çekimleri yalnızca 17 gün süren filmin çekimleri iki dijital el kamerası kullanılarak yapılmış. $150.000’lık bütçe ile tamamlanan filmin yönetmeni John Carney, filmin başrollerinde yer alan müzisyen Glen Hansard ve Markéta Irglová’ya ödeme olarak kendi maaşını vermiş ve tüm ekibe, eğer film başarılı olursa kazandığı paranın büyük bir bölümünü vereceğinin sözünü vermiş.

Dublin sokaklarında çekim yapmak için izin alamayan Carney, oyuncuları dijital el kamerasıyla uzaktan görüntülemiş ve yandan geçen çoğu insan videoya alındıklarının farkında bile değilmiş. Öte yandan kameranın uzakta olması, profesyonel oyuncular olmayan Hansard ve Irglova’nın videoya alındıklarını unutmalarına yardım etmiş ve heyecanlanmaları önlenmiş.

Sokak çekimleri sırasında kameranın uzakta olması, Dublin halkının doğal halini yansıtmanın yanı sıra kayda alınması güç olayların da beyazperdede yer almasını sağlamış. Çekimler sırasında kenarda duran bir adamın, kaçan bir hırsızı durdurmaya çalışırken hırsız tarafından tekmelenmesi ve yaralanması Once’da kazara yer alan en ilginç olaylardan biri.

İki dijital kamera, çekim yapılan mekanlardaki doğal ışık ve yetenekli müzisyenlerden oluşan bir oyuncu kadrosu ile Once, olabildiği kadar doğal oyunculuklar ve kaliteli müziğin yer aldığı muhteşem bir film olarak beyazperdedeki yerini aldı. Once 2008 yılında En İyi Özgün Şarkı Oscar’ının sahibi oldu.

Super Size Me (2004)

Bütçe: $65.000

Gişe: $20.600.000

Morgan Spurlock’un 2004 yılında sağlığını tehlikeye sokarak kotardığı Super Size Me, büyük fast-food zinciri McDonalds’a önemli değişiklikler yaptırtan bir belgesel oldu. Belgesellerin genel olarak bütçelerinin diğer tür filmlerinden düşük olduğunu söyleyebiliriz. Fakat, bir aylık video günlük şeklinde kurgulanan Super Size Me’yi düşününce, filmin bütçesi olan $65.000 tüm bunlar için bile oldukça düşük bir rakam.

Bir ay boyunca günlük su tüketimi dışındaki tüm besin ihtiyaçlarını McDonalds’tan karşılayarak aşırı fast-food tüketiminin insan üzerindeki fiziksel ve ruhsal sonuçlarını irdeleyen Spurlock, tüm bu yaşadıklarını videoya alarak Super Size Me filmini oluşturmuş. Bir ay boyunca üç öğün McDonalds’tan beslenen Spurlock’un sağlığının eski haline gelmesi 13 ayı bulmuş. Super Size Me’nin Sundance’teki gösteriminden kısa bir süre önce McDonalds’ın menülerinden “Super-Size” seçeneğini kaldırdığını da belirtmek gerek.

The Blair Witch Project (1999)

Bütçe: $60.000

Gişe: $248.600.000

Bu listede kendine yer bulan Paranormal Activity’nin atası diyebileceğimiz The Blair Witch Project, üç sinema öğrencisinin Blair Witch adı ile bilinen bir efsane adına araştırmak yapmak için ormana gitmeleri sonucu yaşananları anlatıyordu. El kamerası ile çekilmiş filmi bu derece ünlü yapan ise yapımın bir “buluntu film” olarak gösterilerek film içerisinde görülen her şeyin gerçek olduğunun lanse edilerek pazarlanmasıydı.

İnternetin emekleme çağı 1999’da bu yöntemin muazzam bir sonuç getirmesi çok da olağandışı değil. Yine de şunu belirtmeliyiz ki, The Blair Witch Project’in $60.000’lik bütçesi ile $248.600.000 gibi bir gişe rakamına ulaşması korku türü için mihenk taşı olmuştu. Sonrasında pek çok el kamerası ile çekilmiş “buluntu korku filmleri” örnekleri izledik The Blair Witch Project’in açtığı yolda.

Pi (1998)

Bütçe: $60.000

Gişe: $3.220.000

Darren Arronofsky’nin ilk uzun metrajlı yapımı Pi, $60.000’lık bütçesi ve izleyeni düşünmeye iten yapısıyla kemiksiz bir bağımsız film. Aronofsky’nin yakınlarından topladığı paralarla tam bir gerilla usülü çektiği film, olağandışı tarzı ve barındırdığı felsefi derinliği ile ünlü sinemacının ilerleyen yıllarda yapacağı büyük çıkışın sinyallerini vermişti.

Ana karakterimiz Max Cohen genç bir matematik dehası. Uzun yıllar boyunca yaptığı çalışmalar sonucunda tabiatın sayısal bir kodlama sistemine sahip olduğunu keşfetmiştir. Kodu çözdüğünde her şeyin bilgisine ulaşacağına inanmış ve bunu bir saplantı haline dönüştürmüştür. Bu yorucu arayış, delilikle dahilik arasında gidip gelmesine sebep olmuş, onu münzevi bir hayata sürüklemiştir. Halüsinasyonlar görmeye başlar, paranoyaklaşır ve sonuca yaklaştığını hissettiğinden kendisinin seçilmiş kişi olduğu düşünür. Şiddetli baş ağrıları ve geçirdiği nöbetlerle fiziksel, yıllardır süren ızdırap verici arayışı ise ruhsal anlamda çöküşün eşiğine getirmiştir onu.

İzlendikten sonra uzun bir süre akıllardan çıkmayan filmle ilgili geniş bir değerlendirme okumak isteyenleri şurada ağırlayabiliriz.

Paranormal Activity (2007)

Bütçe: $15.000

Gişe: $193.350.000

Listemizde yer alan en ünlü filmlerden biri olan Paranormal Activity, Oren Peli’nin ilk filmi olma özelliği taşıyor. Henüz taslak aşamasındayken kendine $10.000’lık bir bütçe ayıran Oren Peli daha sonra bu rakamı $11.000’e ardından da $15.000’e kadar yükseltti.

Tamamı yönetmen Oren Peli’nin evinde, tek bir dijital kamera ile çekilen Paranormal Activity’nin çekimleri ise 10 günde tamamlandı. Filmde karşımıza çıkan özel efektlerin hepsi film ekibi tarafından kamera kayıttayken yapıldı ve daha sonra kurgu sırasında Peli görüntüyü bilgisayarında yakınlaştırarak öne çıkardı. Paranormal Activity hakkında bir diğer ilginç detay ise filmin oyuncularına senaryo yerine sahnelerde nasıl davranacaklarına dair yönlendirmeler verilmiş olması.

Yalnıca 15.000’lık bütçe ile 2006 yılında tamamlanan film 2009 yılına kadar vizyona girmedi. Paranormal Activity’i gece izlemeye karar veren ve sarsıldığı için ertesi sabah gün ışığında tamamlayabilen Steven Spielberg’in yönlendirmesi ile filmin orijinal senaryosundaki son değiştirildi. Vizyona girdiği ilk hafta 9,1 milyon dolar hasılat elde eden Paranormal Activity, 200 kopya ile gösterilen filmler arasındaki gişe rekorunu kırdı. Film dünya çapında gişede 193 milyon dolarlık hasılat elde etti.

El Mariachi (1992)

Bütçe: $7.000

Gişe: $2.000.000

Robert Rodriguez de düşük bütçe ile çektiği ilk filmi ile kariyerinde hızla yükselen yönetmenlerden biri. Yönetmenin ilk filmi El Mariachi, yanlışlıkla bir suçlu ile karıştırılan ve peşine düşen suikastçiden kaçan bir müzisyeni konu alıyor. 16mm filme çekilen El Mariachi’nin bütçesi ise Rodriguez’in kendi imkanları ile biriktirdiği $7.000. Rodriguez’in bu parayı biriktirebilmek için bir süreliğine kobaylık yapması, yönetmenin filmi çekmek için ne kadar istekli olduğunu kanıtlıyor diyebiliriz.

Film o kadar kısıtlı imkanlar ile çekilmiş ki Rodriguez normal bir film setinde yer alması gereken her ekipmana bir alternatif bulmayı başarmış. Çekim tahtaları olmadığı için oyuncular elleri ile sahne numarasını işaret etmiş, kamera bir tekerlekli sandalye üzerine yerleştirilmiş ve profesyonel ışık temin edecek bütçe olmadığı için masa lambaları kullanılmış. Film ekibi ise aynı zamanda filmin oyuncuları olarak El Mariachi’de görev almış. Tüm bu kısıtlamalar arasında en dikkat çekici olan ise vurulma sahnesindeki özel efektlerin prezervatiflere doldurulan sahte kan ile yapılmış olması.

$7.000’lık bütçesine rağmen Robert Rodriguez’in imzasını taşıyan El Mariachi gişede 2 milyon dolarlık bir başarı elde etti.

Primer (2004)

Bütçe: $7.000

Gişe: $424.000

Yönetmenliğini Shane Carruth‘ün üstlendiği 2004 yapımı bilim-kurgu filmi Primer, evlerinin garajında yanlışlıkla bir zaman makinası yapan dört arkadaşın icatlarının beraberinde getirdiği sonuçlarla mücadele etmesini konu alıyor. Carruth filmi, mühendis olarak çalıştığı sırada para biriktirerek kendine sağladığı $7,000’lık bütçe ile çekiyor.

Shane Carruth yalnızca filmi yazıp yönetmekle kalmamış, başrolünde yer aldığı filmin kurgusunu da kendi yapmış. Ayrıca filmin müzikleri ve görüntü yönetimine de imza atan Carruth’a çekimlerde aile ve arkadaşlarından oluşan beş kişi eşlik etmiş. Eğitim almadığı ve deneyimsiz olduğu için çok zorlandığını ifade eden yönetmen, çekimleri ve düzenlemeleri toplam üç yıl süren filmi defalarca bırakmak istediğini ifade ediyor.

Sundance’de sinemaseverler ile buluşma fırsatı yakalayan Primer, aldığı pozitif yorumlar sayesinde kısa sürede dağıtımcı bulmayı başardı. Bugün kült film olarak değerlendirebildiğimiz Primer gişede $424.000 hasılat elde etti. Shane Carruth’un bir sonraki filmi Upstream Color da $50.000 dolarlık bir bütçe ile çekildi ve gişede $444.o98 elde etti.

Following (1998)

Bütçe: $6.000

Gişe: $48.000

Listemizde yer alan en ilgi çekici filmlerden biri, sinema tarihinin en başarılı yönetmenlerinden biri kabul edilen Christopher Nolan‘ın ilk filmi Following. Christopher Nolan’ın yazıp yönettiği 1998 yapımı Following, ilham için insanları takip eden bir yazarı konu alıyor. Bugün $165 milyon dolarlık bütçeyle çektiği son filmi Interstellar ile gişede rekorlar kıran Christopher Nolan’ın ilk filminin bütçesinin yalnızca $6.000 olması, Nolan’ın ne kadar büyük bir yönetmen olduğunu kanıtlıyor.

Tıpkı Rodriguez’in El Mariachi’de yaptığı gibi Nolan da ilk filmi Following’de 16mm’lık film kullanmış. Filmin çekimleri oldukça zor şartlarda gerçekleştirilmiş; tüm ekip hafta içi başka işlerde çalıştığı için çekimler cumartesi günleri yapılmış ve dört ayda tamamlanabilmiş. Film harcamamak için her sahneyi tek çekimde tamamlamak isteyen Nolan, arkadaşlarından oluşan oyuncu kadrosuna her sahneyi saatlerce prova etmeyi zorunlu tutmuş.

Gişede $240.000 hasılat elde eden Following, sinema tarihinin en önemli filmlerinin yer aldığı Criterion Collection’a dahil edilerek büyük başarı elde etti.

Tarnation (2004)

Bütçe: $218

Gişe: $592.000

Listemizde yer alan filmler arasında en düşük bütçeye sahip film 2003 yapımı Tarnation. $218’lık bütçe ile hazırlanan Tarnation, Jonathan Couette’in akıl hastası annesi ile olan ilişkisini konu alan bir belgesel. Couette belgeselde Super 8 kamera görüntüleri, VHS kaset ve fotoğraflardan yararlanmış. Tüm görüntülerin kurgusunu ise Apple’ın kendi video düzenleme programı iMovie’de yapmış.

Kısa sürede, Gus Van Sant dahil sinema dünyasının pek çok önemli isminin radarına takılmasıyla Tarnation prömiyerini Sundance Film Festivali’nde yapma şansı elde etti. Ancak yalnızca $218’lık bütçeye sahip olan Couette, filmi bastıracak parası bile olmadığı için neredeyse Tarnation’ı Sundance’e gönderemiyordu. Bir dağıtımcının yardım etmesi üzerine festivalde prömiyerini yapan Tarnation daha sonra film müziği ve baskı için ek olarak harcanan $400.000 ile sinemalarda yerini aldı.

Sundance ve Cannes Film Festivallerinde gösterilen film ayrıca 2005 yılındaki Ulusal Film Eleştirmenleri Derneği Ödülleri’nde En İyi Belgesel Ödülü’nün sahibi oldu. Gişede toplam $592.000’lık hasılat elde eden Tarnation, iyi bir hikayeyi anlatmak için çok büyük bir bütçeye ihtiyaç olmadığını kanıtlıyor.