Balkan Sinemasının En İyileri İstanbul Modern’de!

İstanbul Modern Sinema, Balkan sinemasından en taze örnekleri bir araya getiren, son yılların festivallerinde sevilen, ödüller alan, ülkelerinde tartışılan hit filmlerden bir program sunuyor.

İstanbul Modern; Balkan coğrafyasının bugün içinden geçmekte olduğu sosyo- politik süreci yansıtan, kendine ait bir sinema dili arayışını da ortaya koyan filmlerin yer aldığı bir program seçkisi sunuyor. Seçkinin filmleri arasında iyi bir yıl geçiren Romen sineması öne çıkıyor: Romen Yeni Dalgası’nın önemli yönetmenlerinden Cristi Puiu’nun bu yıl Altın Palmiye için yarışan ve zekice yazılıp kurgulanmış yoğun bir aile portresi olan Sieranevada var. Son yıllarda yükselen Yunan Yeni Dalgası’nın muzip temsilcilerinden Athina Rachel Tsangari ise Ege Denizi’nin ortasında, lüks bir yatta erkekliklerini yarıştıran altı erkeğin yarı müstehzi, yarı aptal hallerini gösteren yeni filmi Şövalye ile programda. Balkanmanya’nın öne çıkan bir diğer filmi Saraybosna’da Ölüm, Birinci Dünya Savaşı’nı başlatan suikastın 100. yılında Hotel Europe üzerinden Yahudi Soykırımı’ndan, Bosna katliamına Bosna-Hersek’i yüzyıldır felç bırakan tarihinin özetini geçiyor.

İstanbul Modern Sinema’da Balkamanya adı altında, 20-30 Ekim tarihleri arasında sinemaseverlerle buluşacak olan programa buradan ulaşabilirsiniz.

İstanbul Modern Balkan Sinemasının En İyilerini Sunuyor: Balkamanya

Mezuniyet (Bacalaureat, 2016)

Romanya | DCP, Renkli,  128’ | Romence

Yönetmen: Christian Mungiu

Oyuncular: Adrian Titieni, Maria-Victoria Dragus, Rares Andrici

Bu yıl Cannes’da En İyi Yönetmen ödülünü alan Christian Mungiu’nun son filmi Mezuniyet, ince psikolojik dokunuşları ve izleyiciye verdiği gerilim hissiyle ustaca işlenmiş bir dram. 18 yaşındaki kızı Eliza ile iniş çıkışlı bir ilişkisi olan Dr. Romeo Aldea, kızının İngiltere’deki bir üniversiteden kazandığı bursu kaybetmesini engellemek için lise bitirme sınavlarında hileye başvurmaya karar verir. Bir süre sonra bu kararı hayatının her alanında etkisini göstermeye başlar. Ahlak, etik değerler ve aile ilişkileri gibi evrensel konuları olağanüstü bir senaryo ve oyunculuklar ile karşımıza çıkaran film, yılın en parlak yapımlarından biri.

Sieranevada, 2016

Romanya|DCP, Renkli, 173’| Romence

Yönetmen: Cristi Puiu

Oyuncular: Branescu Mimi, Dana Dogaru, Marian Ralea, Marin Grigore

Bay Lazarescu’nun Ölümüadlı filmiyle tanıdığımız yönetmen Cristi Puiu bu kez de Romanya’nın Oscar adayı olarak seçilen filmi Sieranevada ile karşımızda. Yakın zamanda kaybettiği babasını anmak üzere toplanmış geniş ailesiyle birlikte uzun ve garip bir gün geçiren Lary, geçmişi ve korkularıyla yüzleşmek zorunda kalır. Filmin neredeyse tek mekânı olarak kullanılan evde birbirleriyle vakit geçirmeye alışkın olmayan akrabalar arasında yer yer gergin anlar, yer yer kaynaşmalar olurken, filmin başarılı sinematografisi sayesinde izleyici de adeta evin içinde yerini alıyor. Yiyeceklerin doldurduğu masaya çeşitli aksaklıklar yüzünden bir türlü dokunamayan misafirlerin, aç oldukları halde şarap içmeleri ise felakete davetiye çıkarıyor.

Köpekler (Câini), 2016

Romanya, Fransa, Bulgaristan | DCP, Renkli,  104’ | Romence

Yönetmen: Bogdan Mirica

Oyuncular: Dragos Bucur, Gheorghe Visu, Vlad Ivanov, Emilian Oprea

Bükreşli genç bir adam olan Roman, Ukrayna sınırında dedesinden miras kalan uçsuz bucaksız ve bir o kadar da ıssız arazileri satıp kurtulmaya kararlıdır. Ancak yerel bir polis olan yaşlı Hogas, zamanında oraların kaçakçılık kralı olan dedesinin ve yetiştirdiği adamların bu işin peşini kolay kolay bırakmayacakları konusunda Roman’ı uyarır. Ancak genç adam pes etmez ve adamlarla arasında vahşi bir mücadele başlar. Bogdan Mirica’nın western’i andıran bu ilk uzun metrajlı kara filmi bu yıl Cannes’da Belirli Bir Bakış bölümünde FIPRESCI ödülünü aldı.

Yeminli Bakire (Vergine Giurata), 2015

Arnavutluk, İtalya, İsviçre, Kosova | DCP, Renkli,  84’ | Arnavutça

Yönetmen: Laura Bispuri

Oyuncular: Alba Rohrwacher, Emily Ferratello, Lars Eidinger

Yönetmen Laura Bispuri bu ilk uzun metrajlı filminde toplumsal cinsiyet rolleri meselesine Arnavutluk’un yeminli bakirelik geleneği üzerinden yaklaşıyor. Arnavutluk’un küçük bir dağ köyünde yaşayan Hana, parçası olduğu topluluğun kadınlara dayattığı ikinci sınıf rolü kabullenmeyerek yeminli bakire olarak yaşamaya karar verir. Bundan böyle, adı Mark olacaktır ve ömür boyu bakire kalmak şartıyla içki içmeye, silah kullanmaya, avlanmaya, kısacası bir erkek gibi yaşamaya hak kazanacaktır. Yıllarca bu şekilde yaşayan Mark daha fazla dayanamayarak İtalya’daki kızkardeşinin yanına gittiğinde, hem modern dünyaya ayak uydurma hem de yeniden Hana olma mücadelesi başlar. Diyaloglardan çok görsel anlatıma ağırlık veren, belgeseli andıran kamera hareketleri ve açılarıyla izleyiciyi içine alan bu etkileyici yapım dünya prömiyerini Berlin Film Festivali’nde yapmıştı.

Barışın Çocukları (Children of Peace), 2016

Bosna Hersek| DCP, Renkli, 52’ | Boşnakça, Hırvatça, Sırpça

Yönetmen: Emir Kapetanovic

Oyuncular: Ivona Bakovic, Natasa Jasikovac, Nina Loncar

Bosna Hersek’te savaş sonrası doğmuş ilk nesil üzerine etkileyici bir belgesel. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’nın en yıkıcı savaşlarından birini geçiren coğrafyadaki savaşın bitiminden sonra geçen 20 yılda yetişen yeni nesil her ne kadar barış içinde yaşıyor olsa da oldukça ayrıştırılmış bir şekilde hayatlarını sürdürmekteler. Belgesel Bosna-Hersek’in altı farklı şehrinde doğan altı gencin gözünden birbirleriyle tanışmalarını, ülkeleriyle ve gelecekleri ile ilgili düşünce ve kaygılarını yansıtıyor. Bu altı genç buluşarak birlikte bir performans hazırlıyor ve ülkelerinin geleceğine dair fikir ve görüşlerini bu performans üzerinden anlatmaya çalışıyor.

Şövalye (Chevalier), 2015

Yunanistan | DCP, Renkli,  105’ | Yunanca

Yönetmen: Athina Rachel Tsangari

Oyuncular: Vangelis Mourikis, Nikos Orphanos, Yorgos Pirpassopoulos

Bir grup erkek Ege Denizi’nin ortasında lüks bir yat ile balık avına çıkmışlardır. Yolculukları sırasında mekanik bir problem yaşanır ve sorun çözülene dek aralarında bir oyun oynamaya karar verirler. Herhangi bir konuda birbirlerini test edecekleri bu oyun, kısa sürede ne kadar kusursuz olduklarını sorguladıkları, amansız bir mücadeleye dönüşecektir. Yunan Yeni Dalgası’nın öne çıkan isimlerinden Atina Rachel Tsangari, son filmi Şövalye’de erkeklik mitine kendine özgün üslubuyla yaklaşarak bu yılın en eğlenceli filmlerinden birine imza atıyor. Dünya prömiyerini 68. Locarno Film Festivali’nde yapan film, bu yılki Oscar yarışında Yunanistan’ı temsil ediyor.

The Lobster, 2015

Yunanistan, İrlanda, Hollanda, Fransa | DCP, Renkli,  120’ | İngilizce, Fransızca

Yönetmen: Yorgos Lanthimos

Oyuncular: Colin Farrell, Rachel Weisz, Jessica Barden

Distopik bir gelecekte romantik bir ilişkisi olmayan insanlar tutuklanarak Otel adlı bir yere yerleştirilir ve kırk beş gün içinde romantik bir ilişkiye başlayamazlarsa kendi seçtikleri bir hayvana dönüştürülerek ormana salınırlar. Karısı tarafından terk edilen David ise çaresiz bir şekilde bu düzene ayak uydurarak, hayatta kalmaya çalışacaktır. Modern toplumlardaki insan ilişkilerine alışılagelmişin dışında bir gözle bakan film, Dogtooth ile dikkatleri üzerine çeken yetenekli Yunan asıllı yönetmen Yorgos Lanthimos imzasını taşıyor

Zaleyka (Zhaleika), 2016

Bulgaristan, Almanya | DCP, Renkli,  92’ | Bulgarca

Yönetmen: Eliza Petkova

Oyuncular: Anna Manolova, Snezhina Petrova, Mihail Stoyanov

Bu yılki Berlin Film Festivali’nin Generation bölümünde özel mansiyon ödülüne layık görülen Zhaleika, Eliza Petkova’nın ilk uzun metrajlı filmi. Zhaleika, Bulgaristan’ın bir dağ köyünde yaşayan genç Lora’nın geleneklere karşı kendini bulma çabalarını konu alıyor. Lora’nın ne köyün yaşlılarının tenkitleri ne de çeşitli sebeplerden sürekli azar işittiği anne-babası umurundadır. Ta ki bir gün aniden babasını kaybedene kadar. Artık hem köyün büyüklerinden hem de ailesinden gelen baskıları gözardı etmesi o kadar da kolay değildir. Belgeseli andıran görsel anlatımıyla izleyiciyi etkisi altına alan filmde, Bulgaristan kırsalının göz alıcı güzellikleri arasından Lora’nın büyüme hikayesine tanık oluyoruz.

Saraybosna’da Ölüm (Smrt u Sarajevu), 2016

Bosna Hersek, Fransa| DCP, Renkli,  85’ | Boşnakça, Fransızca, İngilizce

Yönetmen: Danis Tanovic

Oyuncular: Snezana Vidovic, Izudin Bajrovis, Vedrana Seksan

Bernard-Henri Lévy´nin Hotel Europe adlı oyunundan uyarlanan film, Birinci Dünya Savaşı’nı başlatan Saraybosna Suikastı´nın 100. yıldönümünde geçiyor. Yıldönümü dolayısıyla bir yandan otelin çatısında gerçekleşen televizyon programında Franz Ferdinand’ı öldüren Gavrilo Princip’in bir katil mi yoksa kahraman mı olduğu tartışılırken bir yandan otelde büyük bir etkinlik için hazırlıklar devam etmektedir. Aylardır maaş alamayan otel çalışanları ise etkinliği fırsat bilerek grev hazırlığı yapmaktadır. Daha önce Tarafsız Bölge ile Yabancı Dilde En İyi Film Oscar’ını alan Danis Tanovic bu sefer de Saraybosna’da Ölüm ile Berlin’de Gümüş Ayı ve FIPRESCI Ödülüne layık görüldü

Babam (Babai), 2015

Kosova, Makedonya, Almanya, Fransa|DCP, Renkli, 104’| Arnavutça, Almanca, Sırpça

Yönetmen: Visar Morina

Oyuncular:Val Maloku, Astrit Kabashi, Adriana Matoshi

Karlovy Vary’de en iyi yönetmen ödülüne layık görülen Babai, 1990’ların başında Kosova savaşı öncesinde yaşamlarını sokakta sigara satarak sürdürmeye çalışan bir baba-oğulun hikayesi. Babası Almanya’da iş bulmak üzere Nori’yi birlikte yaşadıkları amcası ve ailesiyle bırakır. Ancak babasına fazlasıyla düşkün olan 10 yaşındaki Nori bunu kabul etmeyerek babasının peşinden gitmeye karar verir.

Bizde Hergün (Nasa Svakodnevna Prica), 2015

Bosna Hersek, Slovenya, Hırvatistan | DCP, Renkli, 89’ | Boşnakça

Yönetmen: Ines Tanovic

Oyuncular: Jasna Beri, Enis Beslagic, Goran Bogdan

Bosna Hersek’in bu yılki Oscar adayı Bizde Hergün, karakterler üzerinde kurulu başarılı bir dram. Saraybosnalı orta sınıf bir ailenin kendi toplumları için olağan sayılabilecek işsizlik, göç ve hastalık gibi çeşitli sorunlarla başa çıkma çabalarını izliyoruz. Emekli bir fabrika yöneticisi olan 60’lı yaşlarındaki Mohammed çocuklarının hayatlarını yaşama biçimlerinden mutsuz olmasına karşın, onlarla konuşmak yerine sürekli arkadaşlarına dert yanmaktadır. Her şeyin yoluna gireceğine inanan iyimser anne Marija ise kocası ile çocukları arasında sürekli arabuluculuk yapmak zorunda kalmaktadır. Ines Tanovic’in ince işlenmiş senaryosu ve kurgusu gençliklerini savaşta keybetmiş olan 30’lu ve 40’lı yaşlarındaki neslin sıkışmışlık hissine ve ülkenin kayıp vicdanına ayna tutuyor.

Tatlı Gece (Honey Night), 2015

Makedonya | DCP, Renkli, 89’| Makedonca

Yönetmen: Ivo Trajkov

Oyuncular: Nikola Ristanovski, Verica Nedeska, Igor Angelov

Çek sinemasının başarılı senaristlerinden Jan Prochazka’nın Kulak adlı senaryosundan esinlenen Tatlı Gece, aynı güne rastlayan bir milli bayram ile bir politikacı ve eşinin 10. evlilik yıldönümlerinin gecesinde cereyan eden olayları konu alıyor. Yıldönümlerini bir türlü kutlamaya başlayamayan çiftin bayram nedeniyle katıldıkları resmi resepsiyonla eve döndükten sonra olanlar arasında oldukça başarılı bir paralel kurgu yoluyla anlatılan hikayeye yolsuzluk, hüsran, hayal kırıklıkları, korku ve bol miktarda paranoya eşlik ediyor. Üstelik bu yorucu gecede Nikola ve Ana çifti yalnız değiller, evlerinin her köşesine gizlenmiş dinleme böcekleri de olan bitene şahit oluyor.

Cennetin Sınırında (La Limita De Jos A Cerului), 2013

Moldova, Romanya|DCP, Renkli, 80’| Romence

Yönetmen: Igor Cobileanski

Oyuncular: Igor Babiac, Sergiu Voloc, Ela Ionescu

Dünya prömiyerini Karlovy Vary’nin Batının Doğusu bölümünde yapan Cennetin Sınırında, yönetmenin ilk uzun metraj filmi. Viorel 19 yaşında annesiyle birlikte yaşayan, hayatı konusunda pek bir beklentisi olmayan bir gençtir. Arkadaşı Goos ile yasadışı işler yaparak cep harçlığını kazanmaktadır ve düzgün bir iş bulmadığı için annesinin eleştirilerine maruz kalmaktadır. Viorel bir süre sonra hayatına bir yön verme konusunu ciddiye almaya başlayacaktır. Gerçekçi, belgeselvari yaklaşımıyla öne çıkan yapım, Romen yeni dalga akımından da derin izler barındırıyor.

Moldovalılarla Tenis Oynamak (Playing The Modovans at Tennis), 2012

Moldova, İngiltere|DCP, Renkli, 100’| İngilizce, Romence

Yönetmen: Mikolaj Jaroszewicz, Tony Hawks

Oyuncular: Stephen Frost, Tony Hawks, Anatol Durbala

Önce bir bahis, sonra uluslararası en çok satanlar arasına giren bir roman ve son olarak da oldukça alışılmışın dışında, komik ve duygusal bir filme dönüşen gerçek bir hikaye. Yazar ve komedyen Tony Hawks’un yönetmenliğini yaptığı bu film, tenisi, Moldovalıları ve İngiliz mizahını ustaca bir araya getiriyor. Tony’nin macerası, Dünya Kupası sırasında  İngiltere – Moldova maçını seyrederken, Tony’nin tüm Moldova futbol takımındakilerle teker teker tenis maçı yapıp kazanabileceğine iddiaya girmesiyle başlıyor. Futbolcularla teker teker tanışmak üzere kendini Moldova’da bulan Tony, Avrupa’nın doğusundaki bu az bilinen ülkede hayatını değiştirecek bir serüvene atılıyor.